 Odwiedziny gości
Jeśli twój pies lepiej znosi obecność ludzi na dworze niż w domu, zanim zaczniesz pracować nad jego lękiem przed gośćmi, przeprowadź ćwiczenia odwrażliwiania i przeciwwarunkowania, pracując z obcymi ludźmi na ulicy. Gdyby pojawiło się choćby najmniejsze ryzyko, że twój pies będzie próbował ugryźć gości, nie wykonuj poniższych ćwiczeń; natomiast zgłoś się po pomoc do specjalisty.
Dlaczego niektóre psy akceptują nieznajomych ludzi w miejscach publicznych, a lękają się ich w domu? Jedno jest pewne: na ulicy ludzie zwykle znajdują się dalej od psa niż wówczas, gdy są w jego domu. Bliskość bodźca wyzwalającego strach stanowi oczywiście jedną z głównych zmiennych, które decydują o reakcji lękowej psa. Jeśli bojaźliwe zwierzę spotka gościa w wąskim holu, ma ograniczone możliwości ucieczki.
Przywitanie przy drzwiach
Wielu właścicieli chwyta psa za obrożę, zanim otworzą drzwi, by zapobiec wybiegnięciu psa na zewnątrz. Niestety łapanie za obrożę może wywołać obronne szczekanie, rzucanie się, a nawet ugryzienie.
Częstym zwyczajem właścicieli małych psów jest branie pupila na ręce przed otwarciem drzwi. Schronienie się w ramionach właściciela zapobiega wybiegnięciu psa przez drzwi mieszkania, lecz podbudowuje jego pewność siebie, gdyż wysokość daje poczucie wyższego statusu. Poza tym psu może się wydawać, że ma wsparcie ze strony przewodnika stada. Przykładem takiego zjawiska jest nieśmiałe dziecko, które nigdy nie ośmieliłoby się sprzeciwić drugiemu, ale czuje się wystarczająco pewne siebie, by to zrobić, gdy ma wsparcie dużego, silnego przyjaciela. Lękliwy pies, ulokowany wysoko w objęciach właściciela, nabiera dostatecznie wiele pewności siebie, by szczekać za nich obu. Jednak gdyby właściciel postawił psa na ziemi, zwierzak najprawdopodobniej szczekałby, ale jednocześnie wycofywałby się z niepewności. Wiele małych psów reaguje agresją także dlatego, że często są na rękach właścicieli, a nigdy tak naprawdę nie nauczyły się stać na własnych czterech łapach.
Psy, które raczej nie bywają trzymane na rękach podczas otwierania gościom drzwi (jeszcze nie widziałam czterdziestopięciokilogramowego rottweilera w ramionach właściciela), czasem reagują na gości ucieczką i chowaniem się. Inne szczekają, warczą, a nawet rzucają się na wchodzących. Często, gdy pies demonstruje tę ostatnią reakcję, właściciel sądzi, że zwierzę broni domu (wykazuje zachowania terytorialne) lub ludzkiej sfory. Łatwo dojść genezy takiego przypuszczenia. Jednak istnieje różnica między mową ciała i zachowaniem psa lękliwego a tego, który jest pewny siebie i przejawia zachowanie obronne. Pewny siebie, broniący pies zwykle podchodzi do gościa, jakby chciał powiedzieć: To mój dom i moja rodzina, nie jesteś tu mile widziany, mówię serio! Ciężar ciała psa jest przesunięty na przednie łapy, uszy skierowane do przodu, ogon zaś trzymany wysoko. Jeśli pies szczeka, robi to raz za razem, prawie bez przerwy, w sposób tak intensywny, że wyraźnie przekazuje jakąś informację. Może być też tak, że pies nie wydaje głosu, ale wpatruje się w gościa ciężkim wzrokiem i trzyma głowę nisko. (Co ciekawe, drugi rodzaj zachowania jest bardziej niepokojący pies oszczędza energię, by ruszyć do akcji, zamiast marnować ją na wyszczekiwanie ostrzeżenia).
Z drugiej zaś strony, lękliwy pies może szczekać i warczeć, jednak zwykle cofa się od gości. Szczekanie będzie przerywane i mniej intensywne mniej zdecydowane niż szczekanie psa broniącego terytorium. Jeśli pies pozostanie nieruchomy, przeniesie ciężar ciała na tylne łapy. Głowa może być obniżona, uszy cofnięte, a ogon niżej niż zwykle. Lękliwy pies czasem na zmianę rzuca się, szczeka, następnie ucieka; to klasyczne zachowanie zwane konfliktem: zbliżanie się unikanie. W tym kontekście zachowanie psa świadczy o dwojakich emocjach; pies chce odstraszyć ludzi, lecz nie jest na tyle pewny siebie, by to zrobić. Jakby mówił: Odejdź, ty wielki, straszny potworze, nie zmuszaj mnie, bym do ciebie przyszedł! biegając w tę i z powrotem. W rzeczywistości pies absolutnie nie chce zbliżyć się do człowieka. Intencją bojaźliwych psów; które szczekają i warczą, jest zwiększenie odległości między nimi a tym, czego się boją.
Środki zapobiegawcze
Dobrze rozumiany nadzór nad psem nakazuje, byś podczas pracy nad lękiem psa przed gośćmi nie stawiał go w sytuacjach, w których czułby się niekomfortowo lub które wyzwoliłyby u niego reakcję lękową. Środki zapobiegawcze pomagają utrzymać niski poziom stresu u twojego psa (i u ciebie), pomogą też uniknąć regresu w pracy nad modyfikacją zachowań psa. Co ważniejsze, dobry nadzór zapewni wszystkim bezpieczeństwo dzięki temu, że nie stawia psa w sytuacji, w której mógłby poczuć potrzebę bronienia się.
Załóżmy, że twój pies Sage akceptuje większość kobiet, lecz boi się mężczyzn. Mają przyjść do was sąsiedzi, Johnsonowie. Mimo że Joe Johnson jest miłym facetem o łagodnym usposobieniu, Sage postrzega go jako potencjalne zagrożenie. Czy powinieneś zmusić Sage'a, by stawił czoło swojemu lękowi? Może należałoby przytrzymać go w miejscu, by Joe mógł go pogłaskać? Nie! To prawdopodobnie tak przestraszyłoby Sage'a, że mogłoby nawet zwiększyć jego strach przed mężczyznami. Natomiast mógłbyś pomóc Sage'owi poczuć się bezpiecznie, zamykając go w drugim pokoju lub ogrodzie, zanim Johnsonowie przybędą. Możesz także dać mu coś wspaniałego do gryzienia. Podanie psu czegoś apetycznego do żucia nie tylko zapewni mu coś, na czym będzie mógł się skupić, i pomoże mu obniżyć poziom stresu, lecz także wywoła skojarzenie obecności gości z czymś przyjemnym.
Jeśli musisz zamknąć psa w ogrodzie, zasuń zasłony lub zamknij okiennice, by zasłonić mu widok. Gdy umieścisz go w drugim pokoju, włącz radio zagłuszające odgłosy rozmowy Te środki nie oszukują twojego psa, że nikt nie przyszedł, lecz służą maksymalnemu ograniczeniu docierających do niego bodźców wzrokowych i dźwiękowych, by pies mógł się zrelaksować. Nawet to gdy zwierzak akceptuje niektórych gości, jeśli oczekujesz wielu znajomych naraz, zastosuj prewencję, by pupil nie czuł się przytłoczony.
Stwórz bezpieczne warunki
Oczywiście samo zapobieganie nie rozwiąże problemów twojego psa. Czasem, istotnie, jest konieczne, ale musisz także przyzwyczajać psa do towarzystwa gości bezpiecznie i stopniowo. Zacznij od pracy z takimi znajomymi, których pies najmniej się boi; mogą to być kobiety, dzieci, mężczyźni lub osoby drobnej postury, w zależności od charakteru lęków twojego zwierzęcia. Weź pod uwagę wszystkie bodźce wyzwalające lęk u twojego ulubieńca i pamiętaj, że ich wielość może zwiększyć natężenie reakcji. Na przykład jeśli twój pies boi się mężczyzn z zarostem, a także obcych w domu, mężczyzna z zarostem wchodzący do waszego mieszkania najprawdopodobniej wywoła silną reakcję lękową psa.
Ćwiczenia przedstawione na następnych stronach są przeznaczone dla tych psów, które przejawiają lęk, lecz nie agresję na tle lękowym wobec gości. Jeśli masz najmniejsze wątpliwości czy twój pies nie ugryzie, zaniechaj poniższych ćwiczeń zastosuj środki zapobiegawcze i zwróć się o pomoc do specjalisty.
Niech pies pozostanie bez smyczy; gdyż ogranicza ona jego możliwości zareagowania zgodnie z instynktem uciekaj albo walcz. Dodatkowo, jeśli jesteś zdenerwowany; owo zdenerwowanie może poprzez smycz przenieść się na twojego psa.
Pamiętaj, że pies zawsze musi mieć możliwość ominięcia gości szerokim łukiem oraz dostępu do cichego pokoju lub klatki, gdzie będzie mógł się schronić.
Jeśli twój pies boi się dzieci lub czuje się w ich obecności niepewnie, ale postanowił przebywać razem z nimi w pokoju, wyjaśnij dzieciom, dlaczego nie powinny się z nim bawić. Nadzoruj dzieci i dopilnuj, by miały co robić i żeby nie próbowały podejść do psa.
Psa, który w drzwiach szczeka na gości (lecz nie próbuje ich ugryźć), naucz, że dzwonek do drzwi jest sygnałem oznaczającym: idź na miejsce!. Miejscem może być legowisko lub mata, które położysz w odległym rogu pokoju, z dala od gości. Idź na miejsce! będzie oznaczać nie tylko dojście tam, lecz także leżenie, dopóki pies nie zostanie zwolniony. Gdy goście już się usadowią, zwolnij psa, by mógł sam zdecydować, czy woli zostać tam, gdzie jest, czy podejść do gości. (By nauczyć psa komendy idź na miejsce!, obejrzyj film Train Your Dog: The Positive, Gentle Method).
Nigdy nie zostawiaj psa samego z gośćmi; każdy pies, który poczuje się zagrożony, może ugryźć.
Szkolenie twoich gości
Faza I: Nudny i obojętny
Norweska behawiorystka Turid Rugaas używa doskonałej analogii, by zilustrować sposób, w jaki bojaźliwe psy widzą ludzi. Rugaas pyta: Jeśli duży; zielony; straszny potwór wejdzie do pokoju, wolałbyś, by cię ignorował czy szedł ku tobie z rozłożonymi rękami, wydając straszne dźwięki? Większość z nas wolałaby jednak pozostać niezauważona. Wszystkie bojaźliwe psy zgadzają się z tym. Natomiast większość gości chciałaby się przywitać z twoim słodkim futrzakiem. Właśnie dlatego musisz dać jasne instrukcje, zanim przyjdą, a najważniejsza z nich to całkowite ignorowanie psa. Aby nie zaniepokoić gości, wyjaśnij im przyczyny i że pies nie jest agresywny. (Jeśli konkretny gość mógłby poczuć się w tej sytuacji niekomfortowo lub nie będzie stosować się do twoich próśb, zastosuj środki zapobiegawcze).
Nie wystarczy poprosić gości, by ignorowali psa. Twoje wskazówki muszą być konkretne:
- Nie patrz na psa.
- Nie mów do psa.
- Nie wyciągaj rąk do psa.
- Jeśli pies podejdzie, by cię powąchać, pozwól na to, lecz nie patrz na niego, nie mów do niego, nie wyciągaj rąk w jego kierunku.
Większość gości dość dobrze reaguje na pierwsze trzy zakazy, ale o wszystkim zapominają, gdy pies podejdzie, by ich powąchać. Całkiem jakby myśleli: Pies podszedł do mnie, z pewnością chce, by go pogłaskać!. Człowiek sięga ręką w kierunku psa, a pies momentalnie śmiga od kanapy w kąt pokoju, jeszcze bardziej niż wcześniej przekonany, że podchodzenie bliżej do nieprzewidywalnych ludzi jest złym pomysłem. Nadzoruj wszystkie interakcje i gdy tylko to konieczne, łagodnie przypominaj gościom o zasadach wszak jednych ludzi łatwiej szkoli się niż innych!
W czasie kolejnych takich spotkań z gośćmi twój pies powinien stać się wystarczająco spokojny, by przebywać w tym samym pokoju, a nawet by na twoją komendę odpocząć. Leżąca pozycja ciała sprzyja zrelaksowaniu. Pamiętaj jednak, by wskazać psu miejsce, w którym czuje się bezpiecznie, z dala od centrum zgromadzenia. Odprężenie się w obecności gości zależy od postępów czynionych przez danego psa, i to jest w porządku. Jeśli twój pies wykazuje nadal trochę lęku, ale okazuje zainteresowanie gośćmi, przejdź do fazy II.
Faza II: Rzuć smakołyk
W tej fazie goście będą rzucać twojemu psu smakołyki. Najlepiej, jeśli człowiek przed rozpoczęciem ćwiczenia spokojnie siedzi w tym samym miejscu. Tym razem wskazówki również będą potrzebne, gdyż niewłaściwy ruch podczas rzucania może uruchomić u psa reakcję lękową. Uzbrój gościa (to ćwiczenie powinno się przeprowadzać każdorazowo z jedną osobą) w małe kawałki ulubionych smakołyków twojego pupila. Rzucenie smakołyka powinno być wykonane lekkim gestem spod ręki, wykonanym bez pochylania się w przód lub wpatrywania w psa. Gość może rzucać smakołyki gdziekolwiek na podłogę, pod warunkiem że będzie to odległość dla psa komfortowa i że zwierzę będzie chętnie podchodzić do przysmaku.
Uwaga: Obserwuj mowę ciała psa i wypatruj sygnałów stresu nawet najmniejszych, jak ziewanie i oblizywanie warg. jeśli pies wydaje się czuć niekomfortowo, zabierz go. Jeśli reaguje na rzucanie smakołyków umiarkowaną reakcją lękową, spróbuj przez pierwszych kilka sesji sam podawać przysmaki, ale w obecności gościa. Twój pies nadal będzie tworzyć skojarzenie między obecnością gościa a rarytasami. Gdy zwierzak już się lepiej poczuje, możesz wrócić do tego, by smakołyki rzucał gość.
Jeśli pies ma ochotę zjadać rzucane smakołyki, gość może teraz rzucać je tak, by pies za każdym razem podchodził trochę bliżej. Pamiętaj, to ćwiczenie jest tylko dla psów, które nie reagują bojaźliwie. Jeśli w końcu pies będzie chciał podejść do gościa, by wziąć przekąskę z jego ręki wspaniale! Przypomnij tylko, że jeśli pies weźmie przysmak z ręki, znajomy ma nie patrzeć wprost na zwierzę, nie wyciągać do niego ręki i nie próbować go głaskać. Zależy nam, by pies się nauczył, że ludzie są niegroźni, nawet z bliska.
Faza III: Wyciągnij rękę i dotknij
Jeśli do tej pory nie nauczyłeś swojego psa targetowania twojej dłoni na komendę dotknij!, wróć do rozdziału 16. Gdy pies będzie już w tym biegły, możesz używać tej komendy w pracy z gośćmi, od których twój pupil chętnie bierze smakołyki. Najpierw zrób psu rozgrzewkę, kilka razy ćwicząc z nim dotknięcia samodzielnie. Następnie pokaż gościowi, jak prosić psa o dotknięcia. A ponieważ twój zwierzak jeszcze nie czuje się całkowicie dobrze w obecności znajomego, powinien on trzymać smakołyki w tej ręce, której psiak ma dotykać.
Aby dodać psu otuchy, stań obok siedzącego gościa. Gość powinien powoli wyciągnąć otwartą rękę, wnętrzem skierowaną w dół, przytrzymując smakołyk kciukiem. Ręka ma być trzymana nisko, odrobinę w bok. Bez patrzenia bezpośrednio na psa znajomy powinien powiedzieć dotknij!. Gdy pies dotknie ręki, gość ma powiedzieć miękkim tonem dooobrypies!, a następnie powoli odwrócić rękę dłonią w górę i podać psu smakołyk. (Ewentualnie możesz sam dać komendę głosową i pozwolić gościowi dokończyć ćwiczenie).
Gdy pies poczuje się już pewnie, wykonując to ćwiczenie, przejdź do tego, by zwierzak targetował wierzch dłoni gościa, w której nie ma smakołyku. Znajomy powinien pochwalić psa i dać mu smakołyk, wyjmując go powolnym, łagodnym ruchem. Im częściej twój pupil będzie się bawił w zabawę w dotykanie z gośćmi, tym szybciej jego reakcja na nich zmieni się z niepokoju w radosne oczekiwanie.
Jeśli pies nie chce się tak bawić, nie naciskaj. Nigdy nie należy zmuszać psa do kontaktu z kimkolwiek, zanim nie będzie gotów. Wróć na jakiś czas (dni, tygodnie, miesiące, w zależności od psa) do fazy, w której pies czuje się komfortowo. Gdy wyczujesz, że staje się pewniejszy siebie w obecności gości, spróbuj jeszcze raz.
Pozwolenie na głaskanie
Każdą sytuację oceniaj indywidualnie, jak najdokładniej nie naciskaj na postępy idące zbyt daleko i zbyt szybko. Jeśli z jakimś gościem twój pies bez problemu bawi się w dotykanie, powiedz temu człowiekowi, że może delikatnie pogłaskać go, gdy podejdzie, ale tylko po przedpiersiu. Dzięki temu uniknie się głaskania dłonią w dół, znad głowy psa, którego boi się tak wiele zwierząt. (Jeśli chodzi o dzieci, wcześniej zademonstruj dwa rodzaje głaskania opisane w rozdziale 5, by zniechęcić je do głaskania psa z góry).
Jeśli pies już akceptuje dotykanie jego klatki piersiowej przez danego człowieka, może on też pogłaskać psa po bokach pyska. Niech trwa to chwilkę pięć sekund delikatnego głaskania w zupełności wystarczy Poproś gości, by nie głaskali psa po wierzchu głowy, po łopatkach lub grzbiecie, gdyż zbliżanie się do zwierzęcia od góry może je wystraszyć.
Sztuczki, których warto spróbować
Niech gość włoży na siebie twój płaszcz lub inną sztukę odzieży, zanim wejdzie do twojego domu. Gdy pies zobaczy i poczuje znajomą rzecz, może poczuć się bardziej komfortowo.
Jeśli stale używasz jednego gatunku perfum, spryskaj ich odrobiną gościa, zanim wejdzie do twojego domu.
Pożycz od znajomych przyjaznego psa, by twój zwierzak zobaczył, jak inny pies radośnie wita się z gośćmi drugi psiak mógłby przekonać twojego, że ludzie wcale nie są tacy straszni!
Ta sztuczka nazywa się Rękawica miłości. Załóż na rękę czystą rękawicę ogrodniczą lub roboczą i pokarm z niej psa pysznymi smakołykami. Podawaj z tej rękawicy suchą karmę, kilka kulek na raz. Po tygodniu takich praktyk daj tę rękawicę gościowi i poproś, by podał w niej psu smakołyki. Ponieważ rękawica kojarzy się zwierzęciu z bezpieczną osobą i smakołykami, to może wystarczyć, by pies przelał te ciepłe, pozytywne uczucia na gościa.
Uważaj na podgryzacza pup!
Czy widziałeś kiedyś, jak jedno dziecko podbiega do drugiego od tyłu, popycha je lub uderza, a następnie ucieka? Najprawdopodobniej dziecko, które popchnęło lub uderzyło) nie miałoby odwagi) by skonfrontować się z drugim dzieckiem twarzą w twarz. Podobnie jest z lękliwymi psami, gdy gość siedzi) zwierzak trzyma się z daleka) lecz gdy tylko człowiek skieruje się ku wyjściu) pies rusza i szczypie go w pupę. W końcu ludzie są o wiele mniej straszni od tyłu.
Jeśli twój pies jest podgryzaczem pup (lub jego zachowanie wskazuje na to) że mógłby nim się stać) masz do wyboru kilka możliwości:
a. zamknij psa w odosobnieniu, zanim przyjdą goście;
b. zamknij psa, zanim goście zaczną szykować się do wyjścia;
c. weź psa na smycz, zanim goście zaczną szykować się do wyjścia;
d. naucz psa porządnego waruj, zostań! i wydaj mu tę komendę, zanim goście podniosą się z krzeseł
lub
e. trzymając psa na smyczy, poproś gości, by rzucali psu smakołyki (powolnym gestem, spod ręki), tak by lądowały za psem. Najpierw ćwicz to z gośćmi stojącymi bez ruchu, a ostatecznie, gdy idą w kierunku drzwi. To pomoże psu skojarzyć gościa z pysznymi rzeczami, lecz także nauczy go trzymać się z tyłu, gdy ktoś wychodzi.
Pamiętaj, że podgryzacz pup może się uaktywnić także w innych momentach niż wyjście gości, na przykład gdy ktoś wychodzi do toalety. Trzymanie psa na smyczy lub przywiązanego w komfortowej odległości od gości zapobiegnie wszelkim wpadkom.
***
Tak jak w przypadku wszystkich przedstawionych programów, cierpliwość jest kluczem do sukcesu. Twój pies przez dłuższy czas wykazywał lękliwość w stosunku do ludzi, więc uczuć tych nie uda się zmienić w ciągu kilku dni. Jednak dzięki przemyślanym, powtarzanym spotkaniom z przyjaznymi ludźmi zwierzak szybko się nauczy, że wizyty gości to całkiem przyjemne doświadczenie.
PODSUMOWANIE
Unikaj chwytania psa za obrożę lub brania go na ręce, zanim otworzysz drzwi. Poświęć chwilę i zamknij psa w innej części mieszkania, co zapobiegnie nieprzyjemnym incydentom.
Jeśli twój pies nie czuje się komfortowo przy gościach, zanim znajomi przyjdą, umieść zwierzę w bezpiecznym miejscu z dala od gości, dając mu coś do żucia. Zastosuj elementy zakłócające wizję i dźwięki tam, gdzie to możliwe.
Jeśli chcesz, aby goście włączyli się w ćwiczenia mające na celu zmianę zachowań psa, daj im szczegółowe instrukcje i najpierw zademonstruj, co chciałbyś, żeby robili. Pamiętaj, by znajomym powiedzieć także, by nie wyciągali rąk do psa, gdyby do nich podszedł.
Nigdy nie zostawiaj psa z gośćmi bez nadzoru.
Obserwuj, czy pies wykazuje oznaki stresu. Jeśli będzie zbyt zaniepokojony lub poczuje się niekomfortowo, spokojnie zabierz go z tego miejsca, zaprowadź do innego pomieszczenia i daj mu coś do żucia.
Uważaj na podgryzaczy pup!
Jak zawsze, daj sobie czas i posuwaj się naprzód tempem odpowiednim dla twojego psa.
Fragment książki udostępniony przez Wydawnictwo Galaktyka
www.galaktyka.com.pl
|
|
